IIP : International Multidisciplinary Research Journal
Creation of Lesson Plans Based on Panchakosha for Science Subject
नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणानुसार देशाच्या शिक्षण व्यवस्थेमध्ये मोठा बदल होत आहे. NEP 2020 मध्ये विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास तसेच अनुभवाधारित आणि आनंदमय शिक्षणावरती दिलेला भर पाहता भारतीय तत्त्वज्ञानाचे पंचकोशीय पाठ टाचण निर्मिती महत्त्वाची ठरते.
Integration of Indian Knowledge Tradition in Higher Education: Analysis of National Education Policy 2020
भारतीय ज्ञान परंपरा शतके प्राचीन शैक्षणिक, तांत्रिक आणि सांस्कृतिक मूल्ये जपून ठेवत आलेली आहे. उच्च शिक्षणात या ज्ञान परंपरेचा समावेश करणे हे आधुनिक शिक्षणाच्या दर्जा सुधारण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 मध्ये भारतीय ज्ञान परंपरेच्या उच्च शिक्षणातील समावेशावर भर देण्यात आला आहे.
UPI's Role in Rural Indian Financial Access
The Unified Payments Interface (UPI) has emerged as a transformative digital payment system fostering financial inclusion in rural India by overcoming long-standing geographical, economic, and institutional barriers to banking access. This study examines the extent to which UPI facilitates integration of rural populations into the formal financial ecosystem.
Indian Knowledge Tradition and Social Transformation: A Study from Historical, Cultural and Educational Perspectives
भारतीय ज्ञानपरंपरा (Indian Knowledge System - IKS) ही भारताच्या हजारो वर्षांच्या सांस्कृतिक आणि बौद्धिक वारशाचे प्रतिबिंब आहे. या अभ्यासात ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक दृष्टिकोनातून भारतीय ज्ञानपरंपरा आणि सामाजिक परिवर्तन यांचा अभ्यास केला आहे.
Sarva Shiksha Abhiyan (SSA) and Sustainable Development Goals (SDGs): An In-depth Study of Social Justice and Inclusive Education
शिक्षण हे कोणत्याही राष्ट्राच्या प्रगतीचे मूलभूत अधिष्ठान आहे. भारताने 2001 मध्ये सर्व शिक्षण अभियान (SSA) सुरू केले. या अभ्यासात SSA आणि शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDGs) यांच्यातील संबंध आणि सामाजिक न्याय व समावेशक शिक्षणावर होणारा परिणाम अभ्यासण्यात आला आहे.
Significance of Social-Emotional Learning Skills for Adolescent Students' Capacity Building: A Conceptual Framework
Adolescence, between the ages of 10 to 19, is a crucial stage marked by rapid biological, emotional, cognitive, and social transformation that forms personality development. It is affected by heredity, environment, culture, peers, and education. This paper proposes a conceptual framework for Social-Emotional Learning (SEL) skills development among adolescent students.
Innovative Education Initiatives in India
भारतातील शिक्षण व्यवस्था अनेक दशकांपासून संरचनात्मक बदलांच्या प्रक्रियेत आहे. या लेखात भारतातील नाविन्यपूर्ण शैक्षणिक उपक्रमांचा आढावा घेण्यात आला आहे आणि राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या संदर्भात त्यांचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.
Beliefs of D.El.Ed Student Teachers Regarding Indian Knowledge System in Mathematics: A Study
सध्याच्या राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 (NEP 2020) मध्ये भारतीय ज्ञान प्रणाली (IKS) च्या समावेशावर भर दिला जात आहे. त्यामुळे, भावी शिक्षक म्हणून डी.एल.एड. छात्राध्यापिकांची गणितातील IKS बद्दलची धारणा तपासणे महत्त्वाचे ठरते.
Indian Knowledge System and Social Transformation
भारतीय ज्ञानपरंपरा ही हजारो वर्षांच्या अनुभवातून घडलेली विशिष्ट विचारसंपदा आहे. वेद, उपनिषद, बौद्ध-जैन साहित्य, आयुर्वेद, योग, न्याय-वैशेषिक, वास्तुशास्त्र, लोकपरंपरा आणि ग्रामसंस्था या सर्वांचा या परंपरेच्या निर्मितीत मोठा वाटा आहे.
Study of the Impact of Local Environmental Pollution on Human Rights
मानवाच्या जीवनाचा भोवतालचा परिसर व पर्यावरण हा अविभाज्य भाग आहे. गेल्या काही दशकात मानवाला त्यांच्या भोवतालच्या परिसराची व पर्यावरणाची जाणीव झाली व पर्यावरणाचे संरक्षण, संवर्धन करणे हा मानवाचा हक्क बनला.
Use of Artificial Intelligence (AI) in Teaching-Learning
आजचे युग हे विज्ञान-तंत्रज्ञानाचे युग आहे. माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञानाच्या वेगाने झालेल्या प्रगतीमुळे शिक्षण क्षेत्रात आमूलाग्र बदल घडून येत आहेत. या बदलांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) अग्रणी भूमिका बजावत आहे.
Exploring the Determinants of Student Academic Achievement: Personal, Institutional, and Social Perspectives
The purpose of this study is to investigate the various factors that may impact student performance in academic settings. By examining factors such as student motivation, interest, social media, teaching techniques, etc., this study aims to gain a better understanding of how to improve student outcomes.
Reimagining Indian Knowledge Systems: A Philosophical Exploration
Indian Knowledge Systems (IKS) embody a rich and diverse repository of philosophical, scientific, and cultural traditions that have evolved over millennia. Despite its profound influence on Indian thought and society, IKS remains underexplored in mainstream academic discourse. This paper presents a philosophical exploration of IKS.
Artificial Intelligence and Education System: A Research
AI आज पूरी दुनिया में नई व्यवस्था और तकनीक निर्माण कर रहा है। 20वी सदी में कंप्यूटर ने पूरी दुनिया में नया अविष्कार लाया। आज 21वी सदी में मोबाईल के माध्यम से पूरे विश्व में Internet, AI, ML, IOT का फैलाव हो रहा है। यह शोध AI और शिक्षा प्रणाली के संबंध की जांच करता है।
Contribution of Maharshi Karve Women Education Organization in Women Empowerment under 21st Century Social Transformations: An In-depth Study
भारतीय समाजात महिलांचे शिक्षण, सक्षमीकरण आणि सर्वांगीण विकास हा शाश्वत विकासाचा मूलभूत घटक आहे. महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी स्थापना केलेली महर्षी कर्वे स्त्री शिक्षण संस्था (MKSSS) महिलांच्या सशक्तीकरणात महत्त्वपूर्ण योगदान देत आहे.
Education renders a significant contribution in leading to effective growth and development of individuals and teachers have an important role to play in imparting education to students. This paper examines innovative trends in teacher education in the context of 21st century demands.
Indian Knowledge System and Social Transformation: A Research Study
भारतीय ज्ञानपरंपरा (Indian Knowledge System - IKS) ही हजारो वर्षांची वैविध्यपूर्ण, समन्वयवादी आणि बहुआयामी परंपरा आहे. या संशोधनपर अभ्यासात IKS आणि सामाजिक परिवर्तन यांचा संबंध अभ्यासण्यात आला आहे.
Indian Knowledge Systems: Reinterpreting Social Order and Cultural Practices for the 21st Century
Indian Knowledge Systems (IKS) offer a comprehensive worldview integrating philosophy, ethics, social organisation, cultural practices, and human development. In the 21st century, rapid socio-political, technological, and cultural changes demand a reinterpretation of these systems for contemporary relevance.
AI and Ethics in Education – Can Technology Replace Teachers?
The rapid integration of Artificial Intelligence (AI) in educational environments has prompted a re-evaluation of traditional teaching models and the evolving role of educators. AI-driven systems including intelligent tutoring platforms, adaptive learning technologies, and automated assessment tools offer significant advancements in personalized education.
Effectiveness of Inductive Thinking Model for Development of Conceptual Competence in Degrees of Comparison in English Grammar Among VII Standard Students
A Model of teaching provides guidelines for designing educational activities and environment. Models of teaching are divided from personal, group dynamics, academic and psychological information processing stances, behavior modification and social interaction models. This study evaluates the effectiveness of the Inductive Thinking Model for developing conceptual competence in English grammar.
Indian Knowledge System and Social Information
The Indian Knowledge System (IKS) refers to the traditional knowledge developed in India over thousands of years. It includes philosophical, scientific, artistic, medical, environmental, and social knowledge. This paper examines the integration of IKS with social information and contemporary educational practices.
Innovative Education Initiatives in India: Transforming Learning for the 21st Century
Innovation in education means bringing new ideas, methods, and systems that make learning more effective, inclusive, and relevant to real life. In a rapidly changing world, education cannot remain traditional or limited to textbooks. India, as a developing nation with a rich cultural background and a growing youth population, has undertaken several innovative education initiatives.
The twenty-first century is characterized by complex and interconnected global challenges including climate change, social inequality, technological disruption, conflict, health crises, and the minimization of democratic values. Education for Sustainable Development addresses these challenges by fostering critical thinking, values, and action.
Brain Based Learning with reference to Academic Achievement, Academic Stress, Retention - Review of Related Literature
This conceptual paper includes the Review of Related Literature regarding Brain Based Learning Researches. Review of Related Literature helps researchers to place their studies within the larger context of existing research and develop a basis for interpreting their own results.
Copyright (c) 2025 Miss Deepali Shridhar Shinde (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Copyright (c) 2025 Dr. Amitkumar Shankarrao Gagare (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Copyright (c) 2025 Rupali Kashinath Masurkar, Dr. Neha Niteen Deo (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
RELATIONSHIP BETWEEN ALIENATION AND NEUROTICISM AMONG PATIENTS WITH CHRONIC DISEASES
Research Background: Chronic diseases are long-term conditions requiring continuous management. Psychological factors such as alienation and neuroticism are commonly observed among patients. Alienation reflects social disconnection, while neuroticism involves negative emotional tendencies (Eysenck, 1967; Costa & McCrae, 1992). The study examined their relationship among chronic disease patients. Objectives: The study objective was to find out the relationship between alienation and neuroticism among patients with chronic diseases. Procedure: A purposive sampling technique has been employed for the selection of participants in the present study. The total sample has consisted of 300 patients diagnosed with chronic diseases, selected from the Satara and Solapur districts of Maharashtra. The age range of the participants has been restricted to 30 to 60 years. The study Alienation Scale developed by Hardeo Ojha and Neuroticism Scale developed by Ivan Scheier and Raymnd Cattell and Prepared by K. Kapoor and S. D. Kapoor have been used. Conclusions: It can be concluded that alienation has shown a positive and statistically significant relationship with neuroticism among chronic disease patients, indicating that patients experiencing higher levels of alienation have also exhibited higher levels of neuroticism.
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
सातारा परिसरामध्ये अश्मयुगापासून मानवी वस्ती असल्याचे पुरावे मिळतात. सदर शोधनिबंधामध्ये सातारा परिसरात प्राचीन काळात आर्थिक व्यवहार कसे विकसित होत गेले याचा अभ्यास केला आहे. या काळात येथील अर्थव्यवस्था मुख्यतः कृषी, कुटीरोद्योग आणि व्यापार-वाणिज्य यांवर आधारित होती. सातवाहन काळात कराड हे महत्त्वाचे व्यापारी केंद्र म्हणून विकसित झाले होते. पुढे स्थानिक बाजारपेठा, साप्ताहिक बाजार आणि व्यापारी पेठांचा विकास झाला. सह्याद्री पर्वतरांगांमधील घाटमार्गांमुळे सातारा प्रदेशाचा कोकण, दख्खन व इतर भागांशी संपर्क सुलभ झाल्यामुळे अंतर्गत तसेच बाह्य व्यापारास चालना मिळाली. हातमाग, लोहारकाम, सुतारकाम, कुंभारकाम आणि चर्मोद्योग यासारख्या कुटीरोद्योगांनी स्थानिक अर्थव्यवस्थेला स्थैर्य दिले. या उद्योगांमुळे स्थानिक गरजा पूर्ण होत असतानाच अतिरिक्त उत्पादनाची देवाणघेवाणही होत होती. त्यामुळे सातारा शहर आणि परिसर आर्थिकदृष्ट्या स्वयंपूर्ण व गतिशील केंद्र म्हणून विकसित झाले. पुढील कालखंडातील आर्थिक विकासावरही महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडला.
अंतोनिओ ग्राम्शीचे जीवन आणि त्याची वैचारिकता : ऐतिहासिक मूल्यमापन
अंतोनिओ ग्राम्शी (१८९१-१९३७) विसाव्या शतकातील महत्त्वाचा मार्क्सवादी विचारवंत होता. अल्प आयुष्य लाभलेल्या ग्राम्शीला आयुष्यभर प्रकृतीच्या तक्रारी राहिल्यात, त्याला शिक्षणासाठी संघर्ष करावा लागला, आर्थिक विवंचनेमुळे त्याचे पोषण भरण योग्य पद्धतीने झाले नाही. त्याच्या मोठा भावाचा कल समाजवादाकडे असल्याने त्याचा परिणाम ग्राम्शीवर झाला. तुरीन विद्यापीठातील काळ त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाला कलाटणी देणारा ठरला. त्याने आपले शिक्षण पूर्ण न करता सक्रीय राजकारणात भाग घेतला. रशियातील साम्यवादी क्रांतीने प्रभावित झालेल्या ग्राम्शीने इटालियन कम्युनिस्ट पक्षाची स्थापना करून इटलीत क्रांतीचे स्वप्न बघितले परंतु मुसोलिनीच्या फॅसिस्ट राजवटीमुळे ते पूर्ण होऊ शकले नाही, आपल्या आयुष्याचा बराच काळ त्याला तुरुंगात घालवावा लागला. ग्राम्शीने अकादमिक व राजकीय क्षेत्रात भरीव कामगिरी केली. त्याने मांडलेली हेजिमनीची संकल्पना महत्त्वाची ठरली व त्याचा प्रभाव राज्यशास्त्र, समाजशास्त्र, इतिहास आणि सांस्कृतिक अभ्यासावर झाला.