प्राचीन भारतीय शाश्वत शेती आणि विकास : एक ऐतिहासिक दृष्टीकोन

Abstract

भारत हा कृषिप्रधान देश आहे .कृषिप्रधान देशात शेती हा मुख्य व्यवसाय आहे.परंतु प्राचीन  भारतातील शेती ही सेंद्रिय शेती असल्यमुळे शेतीची गुणवत्ता टिकून राहिली .आणि कृषिप्रधान देशात मुख्यत्वे भारतीय शेती हाच मुख्य आधार राहिला .परंतु आज जर शेतीची अवस्था बघता रासायनिक खतांचा जास्त वापर होत असल्यामुळे शेत जमिनी ह्या नापीक बनत चालत आहेत.शाश्वत शेती समृद्ध शेती तयार करताना प्राचीन भारतीय  शाश्वत शेतीची गरज भासत आहे.शाश्वत शेती ही पर्यावरण संतुलन आणि दीर्घकालीन टिकाव या दृष्टीकोनातूनही अत्यंत महत्त्वाची आहे. भारतीय संस्कृतीचा इतिहास अनेक शतके प्राचीन आणि समृद्ध आहे. आधुनिक शेती पद्धतींमध्ये रासायनिक खते आणि कीटकनाशके यांच्या अतिवापराने जमिनीची सुपिकता आणि पर्यावरणाचे संतुलन बिघडले आहे. या पार्श्वभूमीवर, शाश्वत शेती (Sustainable Agriculture) ही संकल्पना जागतिक स्तरावर महत्त्वाची ठरत आहे.