अहमदनगर जिल्ह्याच्या ग्रामीण विकासात सेवाभावी

Abstract

अहमदनगर जिल्ह्याच्या ग्रामीण सर्वांगीण विकास प्रक्रियेत सेवाभावी संस्था (Non-Governmental Organizations) महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहेत.या जिल्ह्यातील ग्रामीण भाग आजही दारिद्र्य, निरक्षरता, बेरोजगारी, आरोग्य सुविधांचा अभाव आणि सामाजिक विषमता अशा बहुआयामी समस्यांनी ग्रस्त आहे. शासनयंत्रणा व्यापक असली तरी प्रशासनातील गुंतागुंत, निधीची मर्यादा व योजनांची असमान अंमलबजावणी यांमुळे अपेक्षित परिणाम साध्य होत नाहीत. विशेषतः महिला, अनुसूचित जाती-जमाती व भटक्या-विमुक्त समाज विकासाच्या मुख्य प्रवाहापासून वंचित राहतात. या पार्श्वभूमीवर सेवाभावी संस्था स्थानिक गरजांनुसार लवचिक, सहभागी व लोकाभिमुख पद्धतीने हस्तक्षेप करून ग्रामीण समस्यांवर उपाय शोधतात. प्रस्तुत संशोधनात शिक्षण, आरोग्य, महिला सक्षमीकरण, उपजीविका, सामाजिक न्याय व मानवी हक्क या क्षेत्रांतील सेवाभावी संस्थांच्या भूमिकेचे विश्लेषण करण्यात आले आहे. तसेच त्यांच्या कार्यपद्धती, मर्यादा व भविष्यातील संधींचा शैक्षणिक दृष्टीकोनातून अभ्यास केला आहे.