स्त्री सुधारणा चळवळीतील मुक्ता साळवे यांचे योगदान
Keywords:
मुक्ताबाई साळवे, दलित स्त्रीवाद, सामाजिक समता, स्त्री शिक्षण, फुले-आंबेडकरी विचारपरंपरा, धार्मिक टीका, आंतरविभागीय दृष्टिकोनAbstract
एकोणिसाव्या शतकातील भारतीय समाज हा जात, लिंग आणि धर्माधारित विषमतेने ग्रासलेला होता. या सामाजिक वास्तवात मुक्ताबाई साळवे यांचे लेखन हे केवळ वैयक्तिक अनुभवांचे प्रतिबिंब नसून, शोषित समाजाच्या सामूहिक वेदनांचा आवाज ठरते. शिक्षणापासून वंचित ठेवलेल्या स्त्रिया आणि दलित यांना बौद्धिक व सामाजिक मुक्तीची दिशा दाखवणारे विचार त्यांच्या लेखनातून स्पष्टपणे प्रकट होतात. मुक्ताबाईंच्या विचारांमध्ये स्त्रीस्वातंत्र्य, सामाजिक समता आणि धार्मिक अन्यायाविरुद्धचा ठाम विरोध यांचा समन्वय दिसून येतो. त्यांनी मांडलेले प्रश्न त्या काळापुरते मर्यादित न राहता पुढील काळातील दलित व स्त्रीवादी चळवळींसाठी वैचारिक आधार बनले. हा अभ्यास मुक्ताबाई साळवे यांचे योगदान ऐतिहासिक, वैचारिक आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या संदर्भात समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो व त्यांच्या विचारांची विसाव्या शतकातील आणि त्यानंतरच्या काळातील उपयुक्तता अधोरेखित करतो.
Downloads
