सावित्रीबाई फुले: समानतेची ज्योती

Abstract

भारतीय इतिहासाच्या पानांवर अनेक युगांतरणी व्यक्तींच्या अमर कथा कोरलेल्या आहेत, ज्यांनी सामाजिक बंधनांना आव्हान देऊन समानतेच्या उजेडाने समाजाला आलोकित केले. १९व्या शतकातील ब्रिटिश राजवटीत, जेव्हा स्त्रिया आणि दलित समाजाच्या वंचित घटकांना शिक्षणाच्या द्वारापासूनही वंचित ठेवले जात होते, तेव्हा लिंगभेद आणि जातीभेदाच्या जंजाळातून मुक्तीचा ध्यास घेतलेल्या एका दाम्पत्याने क्रांतीचा बिगुल फुंकला. ते म्हणजे महात्मा ज्योतिबा फुले आणि सावित्रीबाई फुले – एक अशी जोडी, जी केवळ वैवाहिक नात्यात नव्हे, तर सामाजिक न्यायाच्या लढ्यातही एकमेकांची सावली आणि आधारभूता ठरली. सावित्रीबाई फुले, ज्या केवळ एका स्त्री शिक्षिकेपलीकडे जाऊन समाजसुधारक, नेत्या आणि मायेच्या प्रतिमेचे प्रतीक ठरल्या, त्या आजही महिलांच्या सक्षमीकरणाच्या चळवळीला प्रेरणास्थान आहेत.